روان‌شناسی مداخلات زیبایی – بخش 2: انگیزه‌های منفی و اختلالات روانی

اختلال بدشکلی بدن (BDD)

یکی از شناخته‌شده‌ترین اختلالات روانی مرتبط با جراحی زیبایی، اختلال بدشکلی بدن است. این یک اختلال روان‌پزشکی است که در آن فرد به شکلی وسواسی درگیر ایراداتی در ظاهر خود می‌شود؛ ایراداتی که یا بسیار جزئی هستند یا اصلاً وجود ندارند. این اشتغال ذهنی می‌تواند تمام فکر فرد را درگیر کند و باعث ناراحتی شدید روانی شود.

بسیاری از افراد مبتلا به این اختلال، به‌دنبال جراحی زیبایی می‌روند چون واقعاً باور دارند که این جراحی می‌تواند “نقص” مورد نظرشان را برطرف کند. اما تحقیقات به‌طور مداوم نشان داده‌اند که این بیماران از جراحی سودی نمی‌برند و حتی بعد از جراحی، احساس نارضایتی بیشتری پیدا می‌کنند. در واقع، هم جراحان و هم روان‌پزشکان معتقدند که افراد مبتلا به BDD نباید تحت جراحی زیبایی انتخابی قرار بگیرند، چون معمولاً نتایج روانی-اجتماعی خوبی برایشان ندارد.

شیوع این اختلال در کل جمعیت بزرگسال بین ۰.۷ تا ۲.۴ درصد است، اما در بین مراجعان جراحی زیبایی، این رقم بسیار بالاتر است. برای مثال، مطالعات نشان داده‌اند که ۱۰ تا ۲۱ درصد از افرادی که برای جراحی بینی مراجعه می‌کنند، و تقریباً به همین میزان از متقاضیان جراحی‌های زیبایی دیگر، به BDD مبتلا هستند.

از آنجا که افراد مبتلا به این اختلال به‌طور وسواسی بر ظاهر خود تمرکز دارند، ممکن است جراحان بدون آن‌که متوجه باشند، آن‌ها را عمل کنند. در واقع، یک بررسی نشان داد که ۸۴ درصد از جراحان پلاستیک به‌طور ناخواسته و بدون اطلاع قبلی، بیماران مبتلا به BDD را جراحی کرده‌اند.

این مسئله بسیار خطرناک است، زیرا افرادی که انگیزه‌شان از جراحی تحت تأثیر BDD باشد، معمولاً بعد از جراحی همچنان ناراضی می‌مانند و حتی اگر مشکلاتشان به‌درستی تشخیص داده نشود و درمان نشوند، ممکن است به خودشان آسیب برسانند (مثلاً با تکرار جراحی‌ها یا خودآزاری). به همین دلیل، یک مرور پژوهشی هشدار می‌دهد که «جراحی نادرست روی بیماری که دچار BDD است» می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد، و بنابراین، «ارزیابی روان‌پزشکی پیش از جراحی با ابزارهای معتبر، کاملاً ضروری است».